Z wiekiem rytm dobowy trwa, ale słabną krótsze rytmy organizmu

Z wiekiem rytm dobowy trwa, ale słabną krótsze rytmy organizmu

Japońscy naukowcy sprawdzili, jak starzenie wpływa na rytmy aktywności i temperatury ciała u myszy. Rytm dobowy okazał się odporny na upływ czasu, ale krótsze cykle osłabły, a ruch i temperatura ciała przestały być ze sobą tak mocno powiązane.

Zegar główny i rytmy krótsze

Aktywność fizyczna i temperatura ciała nie są stałe w ciągu doby. Podlegają rytmom biologicznym, z których najbardziej znany jest rytm okołodobowy, trwający około 24 godzin. Organizm ma jednak także rytmy krótsze, rzędu kilku godzin, nazywane ultradialnymi. Dotąd nie było jasne, jak zmieniają się one z wiekiem i jaki mają związek z głównym zegarem biologicznym w mózgu.

Tym zegarem jest jądro nadskrzyżowaniowe (SCN), niewielki obszar mózgu koordynujący dobowy rytm organizmu. Zespół z Uniwersytetu Tsukuba przyjrzał się aktywności genów i cechom komórek w tym obszarze u młodych i starszych samców myszy. Osobnej grupie zwierząt przez wiele miesięcy, od 3. do 21. miesiąca życia, mierzono aktywność ruchową i temperaturę wewnętrzną ciała.

Pomiary prowadzono w dwóch warunkach: przy standardowym cyklu 12 godzin światła i 12 godzin ciemności oraz w stałej ciemności. Drugi wariant pozbawia zwierzęta dobowych sygnałów świetlnych, dzięki czemu widać rytmy wytwarzane przez sam organizm.

Co zmieniło się u starszych myszy

Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Communications Biology”. U starszych zwierząt nadal dawało się wykryć rytmiczną pracę wybranych genów zegarowych oraz około 24-godzinne rytmy aktywności i temperatury ciała. Osłabły natomiast:

  • krótsze rytmy o okresie 2–6 godzin, zarówno w aktywności, jak i w temperaturze ciała,
  • powiązanie aktywności z temperaturą, czyli u starszych myszy te dwa parametry były mniej zgodne ze sobą.

W samym jądrze nadskrzyżowaniowym starzenie wiązało się ze zwiększoną aktywnością genów związanych z odpornością, zmianami w komórkach glejowych, które wspierają i regulują pracę neuronów, oraz mniejszą gęstością neuronów.

Co z tego wynika

Wniosek jest taki, że wyraźny rytm dobowy może się utrzymywać, mimo że krótsze rytmy i współpraca między aktywnością a temperaturą ciała już słabną. Autorzy zaznaczają, że potrzebne są dalsze badania, by ustalić, czy i w jaki sposób zmiany w jądrze nadskrzyżowaniowym za to odpowiadają.

Znaczenie dla czytelników

To badanie na myszach, więc nie można wprost przenosić jego wyników na ludzi. Nie wynikają z niego żadne zalecenia dla seniorów. Ma jednak znaczenie, bo problemy ze snem i z regulacją temperatury ciała są częste u osób starszych, także w Polsce. Badacze wskazują, że lepsze zrozumienie tych mechanizmów może w przyszłości pomóc w opracowaniu metod zapobiegania takim zaburzeniom lub ich łagodzenia.

Warto też pamiętać, że praca opisuje podstawowe mechanizmy biologiczne, a od takich odkryć do praktycznych terapii zwykle jest daleka droga. Na razie badanie pokazuje przede wszystkim, że starzenie zegara biologicznego nie polega wyłącznie na „wyłączeniu” rytmu dobowego. Zmiany dotyczą też subtelniejszej koordynacji procesów w organizmie, której zwykle nie widać na pierwszy rzut oka.

Źródło: Medical Xpress – „The body clock keeps ticking, but activity and body temperature become less coordinated in aging mice”

huddled.com.pl digital-system.pl ipjforum.org