Głuchy pacjent w szpitalu czekał 11 dni na tłumacza języka migowego

Opis przypadku opublikowany w czasopiśmie „BMJ Case Reports” pokazuje, jak brak tłumacza języka migowego utrudnia leczenie. Głuchy mężczyzna przebywający w brytyjskim szpitalu publicznym (NHS) na profesjonalnego tłumacza czekał 11 dni. W tym czasie rozpoznano u niego zaburzenia rytmu serca i zakażenie dróg oddechowych oraz podano mu kilka leków.

Co poszło nie tak

Pacjent porozumiewał się głównie w brytyjskim języku migowym (BSL). W jego dokumentacji zapisano jednak tylko, że potrafi czytać z ruchu warg, jeśli rozmówca mówi wolno i wyraźnie. Po trzech dniach na oddziale oceny geriatrycznej uznano więc, że może wrócić do domu. Zakładano, że rozumie personel i zgadza się z większością zadawanych pytań.

Dopiero lekarz znający podstawy BSL ustalił, że zaplanowana opieka domowa jest niewystarczająca, a mężczyzna nie ma w pobliżu rodziny. Wypis wstrzymano. Tłumacza zamówiono dopiero czwartego dnia, a wcześniej przyniesiono z poradni tablet do wideorozmów z tłumaczem. Z usługi można było korzystać tylko w godzinach pracy, a utrudniało to niestabilne łącze i słaby wzrok pacjenta.

W czasie pobytu u mężczyzny stwierdzono szybkie migotanie przedsionków i zakażenie w obrębie klatki piersiowej, które leczono dożylnie antybiotykami. Rozpoznania opierały się na badaniach krwi i obrazie klinicznym, bez pełnej rozmowy z pacjentem. Dostał też leki przeciwzakrzepowe i transfuzję krwi, a w takich sytuacjach potrzebna jest świadoma zgoda. Tłumacz zjawił się jedenastego dnia.

Informacje były w dokumentach

Autorzy raportu zwracają uwagę, że wcześniejsza korespondencja z poradni jasno wskazywała, że pacjent potrzebuje tłumacza BSL do każdej wizyty. Pisano w niej także, że słabo czyta po angielsku, ma problemy ze wzrokiem i drżenie rąk, które utrudnia pisanie. Mimo to personel próbował porozumiewać się z nim na piśmie.

Sam pacjent powiedział po fakcie, że nie rozumiał wielu rzeczy, które się z nim działy. Nie wiedział dokładnie, dlaczego trafił do szpitala ani na co jest leczony, a między oddziałami przenoszono go bez wyjaśnienia. Uważa, że przydałyby się podstawowe kursy BSL dla personelu, ale tylko na wypadek braku tłumacza. Przy złożonych sprawach lepiej sprawdza się profesjonalista. Postuluje też szkolenia z wrażliwości na potrzeby osób niesłyszących.

Autorzy podkreślają: „Opieka skoncentrowana na pacjencie opiera się na skutecznej komunikacji i nie może odbywać się w języku, który nie jest językiem pacjenta”.

To nie jest odosobniony przypadek

Opis dotyczy jednej osoby, ale według autorów podobne problemy są dobrze znane w środowisku niesłyszących. W 2023 roku Brytyjskie Stowarzyszenie Niesłyszących (British Deaf Association) mówiło o zagrażających życiu błędach w komunikacji i domagało się obowiązkowych szkoleń dla personelu. Z raportu organizacji RNID z 2025 roku wynika, że aż 48% użytkowników BSL nie rozumiało swojej diagnozy, a 53% nie rozumiało efektu konsultacji.

Co to oznacza w Polsce

Badanie dotyczy Wielkiej Brytanii i nie mierzy sytuacji w polskich szpitalach. Problem jest jednak uniwersalny: dla wielu osób głuchych pierwszym językiem jest język migowy, a polszczyzna pisana bywa dla nich językiem obcym. W Polsce obowiązuje ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się z 2011 roku, która pozwala osobom niesłyszącym korzystać z tłumacza w kontaktach z instytucjami publicznymi. Jak to działa w konkretnym szpitalu, zależy od jego organizacji.

W praktyce warto więc wcześniej ustalić, czy placówka zapewnia tłumacza polskiego języka migowego (PJM) lub tłumaczenie online. Pomaga też zgłoszenie takiej potrzeby przy skierowaniu albo rejestracji oraz zapis w dokumentacji. Rodzina i opiekunowie mogą dopilnować, by personel nie zakładał z góry, że pacjent „dogada się” na migi lub z ust. Brytyjski przypadek pokazuje, że takie założenie może skończyć się przedwczesnym wypisem i zabiegami bez realnego zrozumienia ich sensu.

Źródło: Medical Xpress – „Deaf patients get a raw deal in NHS hospitals, illustrative case history suggests”