Jak powstrzymać upływ czasu? Sposoby konserwatorów dzieł sztuki

Jasiek
Marzec14/ 2018

W Polsce znajduje się wiele zabytków sztuki i kultury mocno dotkniętych upływem czasu. Niektóre z nich zostają odrestaurowane, inne popadają w zapomnienie. To, co udaje się uratować, jest powodem satysfakcji konserwatorów. Na czym polegają ich zabiegi i dlaczego są tak ważne?

Starzenie pod kontrolą

Każdy obiekt pozostawiony sam sobie ulega działaniom wielu czynników zewnętrznych. Wilgoć i światło słoneczne są bezlitosne dla większości artefaktów minionych stuleci, ale także dla sztuki współczesnej. Jeśli dzieło nie przechodzi co jakiś czas należytej pielęgnacji, w końcu straci swój blask i wartość.

Oczywiście niczego nie da się odwlekać w nieskończoność, jednak konserwacja dzieł sztuki to dziedzina stale rozwijająca się. Prace konserwatorów pomagają znacznie wydłużyć życie obiektu. W laboratoriach nieustannie przeprowadza się prace mające na celu wynalezienie coraz skuteczniejszych substancji niż te używane obecnie.

Metody konserwacji

Sposób na renowację dzieła zależy od wielu czynników – przede wszystkim materiału, z którego zostało wykonane, rodzaju oraz miejsca przeznaczenia. Inaczej konserwuje się rzeźbę, malowidło czy tkaninę. Jedne środki chemiczne ochronią obiekt w suchym pomieszczeniu, drugie zdadzą egzamin na zewnątrz.

Przed zaimpregnowaniem dzieło trzeba oczyścić, co także wymaga użycia odpowiednich substancji. Chodzi o to, żeby zmyć z powierzchni gromadzące się latami warstwy kurzu, rdzy itd., a jednocześnie nie dokonać zniszczeń. Czynność ta musi być wykonywana co jakiś czas, ponieważ przebarwienia są nieuniknione a do ich powstania przyczynić się może nawet zwykła zmiana oświetlenia.

Co, jeśli dzieło już uległo zniszczeniu?

Konserwacja dzieł sztuki to nie tylko czyszczenie i impregnacja. W przypadku, gdy mamy do czynienia z niekompletnym obrazem czy rzeźbą, dokonuje się rekonstrukcji brakujących elementów. Taka ingerencja nie zawsze spotyka się z aprobatą. Jednak należy pamiętać, że czasem jest to jedyny sposób na przywrócenie świetności obiektu. Ponadto, zabieg taki przeprowadza się zazwyczaj w sposób umożliwiający późniejszy powrót do pierwotnej wersji.

W sztuce i architekturze chodzi nie tylko o to, kto wykonał daną rzecz, ale przede wszystkim o jej przekaz oraz współistnienie z otoczeniem. Dlatego też konserwację dzieł sztuki należy traktować jak ożywianie dzieł, które bez właściwej opieki oraz rekonstrukcji, po prostu przestałyby istnieć.

Artykuł powstał we współpracy ze specjalistami z PPKZ S.A.